Veelgestelde vragen

Het verwachte aandeel van twee tot vier kerncentrales in de elektriciteitsmix kan in 2050 rond de 10% liggen, afhankelijk van de vraag naar elektriciteit en het aantal draaiuren van de kerncentrales. Ter vergelijking: het Verenigd Koninkrijk wil het aandeel kernenergie in 2050 verhogen van 15% naar 25%. Frankrijk streeft naar meer dan 50% via een nieuwbouwprogramma van 40 GW.

Nee, op dit moment worden zeven locaties onderzocht, namelijk:

• In het Sloegebied: het EPZ-terrein in Borssele en het voormalige Thermphos-terrein in Vlissingen-Oost
• In Terneuzen: Mosselbanken/Paulinapolder
• Op de Maasvlakte II: Alexiahaven (westzijde)
• In de Eemshaven: Westereemsweg/Emmapolder, Eemshavencentrale en Eemscentrale

Deze procedure betreft de bouw van twee grote reactoren. Daarnaast wordt ook gekeken naar kleine modulaire kernreactoren (Small Modular Reactors, SMR’s). Momenteel wordt een SMR-programma-aanpak opgesteld, waarmee we ons voorbereiden op een mogelijke realisatie van SMR’s in Nederland. Het doel is om de potentiële bijdrage van SMR’s in kaart te brengen en de voorwaarden voor verdere ontwikkeling te formuleren.

Het gebied is naar voren gekomen uit reacties op het Voornemen en voorstel voor Participatie (VenP). In het VenP, dat op 1 februari 2024 werd gepubliceerd, is de vraag gesteld aan lezers welke locaties mogelijk geschikt zijn voor de bouw van nieuwe kerncentrales. In totaal zijn 1.374 reacties ontvangen. Uit de beoordeling daarvan kwam de Eemshaven naar voren als een locatie die voldoet aan de vereisten voor vestiging van kerncentrales (zoals aanwezigheid van een hoogspanningsnet, beschikbaarheid van koelwater, afwezigheid van grote bevolkingsconcentraties en voldoende toegangswegen voor rampenbestrijding).

Tegelijkertijd is het kabinet zich bewust van de gevoeligheden in Groningen en van de politieke en maatschappelijke wensen van de Tweede Kamer, Provinciale Staten en de gemeenteraad van Het Hogeland. Daarom heeft het kabinet de Landsadvocaat gevraagd te onderzoeken of, en zo ja hoe, de Eemshaven buiten het locatieonderzoek gehouden kan worden zonder grote juridische risico’s.

In de Kamerbrief van februari 2025 is, op basis van het advies van de Landsadvocaat, geconcludeerd dat het niet mogelijk is om de Eemshaven uit te sluiten zonder juridische risico’s te nemen. Het uitsluiten van de Eemshaven zou kunnen leiden tot vertraging of zelfs vernietiging van het projectbesluit door de Raad van State.

De totale duur van het traject tot voltooiing van de kerncentrale is nog onzeker, maar volgens recente onderzoeken lijkt oplevering op zijn vroegst eind jaren ’30 haalbaar. De eerder beoogde oplevering in 2035 vervalt daarmee. De exacte planning hangt af van de keuze voor locatie en techniek; sommige locaties of ontwerpen vragen meer voorbereidingstijd dan andere.

De huidige procedure richt zich op een besluit over de locatie van de eerste twee kerncentrales. Voor de ruimtelijke inpassing van kerncentrales 3 en 4 zal het kabinet via het Programma Energiehoofdstructuur (PEH) eerst onderzoeken of het wenselijk is om, vanuit de totale opgave voor het toekomstige energiesysteem en in samenhang met andere ruimtelijke projecten, andere uitgangspunten te hanteren. In het PEH wordt dan richting gegeven aan de ruimtelijke inpassing van kerncentrales 3 en 4, waarna een nieuwe procedure kan starten.

De verwachting is dat de nieuwe kerncentrales een minimale bedrijfsduur van 60 jaar zullen hebben.

Meerdere Europese landen (o.a. Frankrijk, Polen, Tsjechië, Zweden en het Verenigd Koninkrijk) zetten actief in op nieuwe kernenergieprojecten. Spanje overweegt, net als België eerder heeft gedaan, om geplande sluitingen terug te draaien vanwege de hoge energieprijzen. Nederland heeft op dit moment slechts één operationele kerncentrale (in Borssele, Zeeland) en is pas in 2022 begonnen met het verkennen van de bouw van nieuwe kerncentrales. De Nederlandse plannen passen daarmee in een bredere Europese ontwikkeling.

Doorstroomkoeling is een koeloptie waarbij water uit een rivier of zee wordt gebruikt om warmte af te voeren die vrijkomt bij de productie van elektriciteit. Het water stroomt door het koelsysteem van de kerncentrale en wordt vervolgens teruggevoerd naar de oorspronkelijke waterbron.

Bij het opwekken van elektriciteit kan niet alle warmte worden omgezet in stroom. Het deel dat niet wordt gebruikt, moet worden afgevoerd om het productieproces goed en veilig te laten verlopen. Doorstroomkoeling is een van de gebruikelijke opties om deze overige warmte af te voeren.

In de huidige projectprocedure wordt er gekeken naar doorstroomkoeling, dat is een koeloptie via water. Er zijn ook alternatieve koelopties, maar die worden nu niet verder onderzocht.

Uit onderzoek in 2025 blijkt dat twee kerncentrales op de Borssele locatie technisch kunnen draaien zonder koeltorens. Ook op andere onderzoekslocaties is voldoende water beschikbaar bij de locaties voor koeling via water (doorstroomkoeling).

In de lopende onderzoeken wordt wél gekeken naar de mogelijke effecten van klimaatverandering en naar de impact van warmtelozingen op de natuur en ecologie in het water. Het is op dit moment nog te vroeg om daar conclusies aan te verbinden en of er andere koelopties nodig zullen zijn in de toekomst.

Naast doorstroomkoeling via water bestaan er ook andere koelopties, waarbij gekoeld wordt aan de lucht. Dat kunnen koeltorens zijn (klein, groot of meerdere), maar ook andere oplossingen zoals mechanische (bij)koeling of het gebruik van voorbassins.

De Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) beoordeelt vergunningaanvragen voor nucleaire installaties, zoals nieuwe kerncentrales. Daarbij wordt uitgebreid gekeken naar de veiligheid van het ontwerp, de locatie en de bescherming van mens en milieu.

Alleen als aan alle wettelijke veiligheidsvereisten is voldaan, kan de ANVS een vergunning verlenen. Ook na vergunningverlening houdt de ANVS toezicht op de naleving van de regels. Voor meer informatie over de rol van de ANVS en nieuwe kerncentrales, klik hier.

Het Rijk-Regio-pakket is een gezamenlijk pakket van maatregelen voor de regio waarin de kerncentrales worden gebouwd. Als het definitieve locatiebesluit bijvoorbeeld op Zeeland valt, wordt een specifiek Rijk-Regio-pakket voor Zeeland vastgesteld. Dit pakket is bedoeld om de invloed op de leefomgeving te beperken en tegelijkertijd in te spelen op gezamenlijke kansen en belangen voor de toekomst van de regio.

Nucleaire Energie Organisatie Nederland (NEO NL).

NEO NL is op 16 februari 2026 opgericht voor de realisatie van twee kerncentrales in Nederland. Beide centrales worden op één locatie gebouwd en hebben elk ten minste een capaciteit van 1.000 megawatt. Klik hier voor meer informatie over hoe NEO NL dat gaat aanpakken.

NEO NL is een staatsbedrijf, ofwel een beleidsdeelneming, met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat als enige aandeelhouder. Het ministerie stelt voorwaarden op waarbinnen NEO NL de opgave onafhankelijk uitvoert.

NEO NL stelt daarbij de waarden veiligheid, zorgvuldigheid en maatschappelijk verantwoordelijkheid centraal.

NEO NL heeft voor alsnog de opdracht gekregen om de eerste twee kerncentrales te bouwen. In de toekomst kunnen er nog twee bij komen. De overheid onderzoekt de kansen en mogelijkheden voor de derde en vierde kerncentrale.

Op dit moment heeft NEO NL de opdracht om twee grote kerncentrales te realiseren. 

Omdat de technologie nu nog niet beschikbaar is, en de realisatie van een SMR ook meerdere jaren duurt.

Nee, die is er nog niet. Het participatieproject hiervoor moet nog worden opgezet. Naar verwachting zal dit na 2027 van start gaan.

Ja. Los van een zeer kleine kans op een kernongeval met ernstige gevolgen, heeft een kerncentrale in principe geen veiligheidsrisicocontour buiten de terreingrens. Zowel binnen als buiten de centrale wordt ervoor gezorgd dat er geen blootstelling aan ioniserende straling plaatsvindt. Dit wordt gemonitord met meetapparatuur op de terreingrens. De Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) houdt hier toezicht op.

De ANVS beoordeelt vergunningaanvragen voor een kerncentrale op basis van de Kernenergiewet (Kew). Als aan alle veiligheids- en milieueisen wordt voldaan, verleent de ANVS een Kew-vergunning. Deze vergunning is integraal en omvat alle milieueffecten, zoals ioniserende straling, geluid, geur en de opslag van gevaarlijke stoffen. Hierdoor is geen aparte Omgevingsvergunning nodig voor milieubelastende activiteiten; de Kew is leidend. Voor andere vergunningen die geen milieu betreffen, kan nog steeds een aparte Omgevingsvergunning nodig zijn.

Voor de bouw van een kerncentrale is een vergunning op basis van de Kernenergiewet (Kew) nodig, de zogenaamde oprichtingsvergunning. Als de reactor later in gebruik wordt genomen, is een aparte vergunning voor ingebruikname vereist.

Daarnaast kunnen er andere vergunningen nodig zijn volgens de Omgevingswet, zoals:

• Een omgevingsvergunning voor bouwen (via de gemeente)
• Een natuurvergunning (via de provincie)
• Een vergunning voor het lozen van warmte op oppervlaktewater (via Rijkswaterstaat)

Meer informatie zie de Handreiking Vergunningverlening, waarin wordt uitgelegd hoe de ANVS haar keuzes maakt en vergunningen in de praktijk verleent.